Türk Mutfağında En Çok Kullanılan Malzemeler: 11.946 Tarifin Analizi

Türk mutfağının "olmazsa olmaz" malzemeleri hangileri? Bunu tahminle değil, sayarak yanıtladık: arşivimizdeki 11.946 yayınlanmış tarifin malzeme listelerini tek tek ayrıştırdık ve hangi malzemenin kaç tarifte geçtiğini çıkardık. Sonuçlar hem beklendik hem şaşırtıcı.

En çok kullanılan 15 malzeme

Aşağıdaki oranlar, bir malzemenin toplam tarif sayısına göre kaç tarifte geçtiğini gösterir.

#	Malzeme	Tarif sayısı	Oran
1	Tuz	7.346	%61,5
2	Un	5.309	%44,4
3	Yumurta	4.367	%36,6
4	Zeytinyağı	3.593	%30,1
5	Süt	3.449	%28,9
6	Toz şeker	3.348	%28,0
7	Karabiber	3.285	%27,5
8	Sıvı yağ	3.239	%27,1
9	Tereyağı	3.199	%26,8
10	Kabartma tozu	2.515	%21,1
11	Sarımsak	2.174	%18,2
12	Soğan	1.493	%12,5
13	Yoğurt	1.380	%11,6
14	Maydanoz	1.167	%9,8
15	Pul biber	1.051	%8,8

Veriden çıkan 4 sonuç

1. Üç yağ birden zirvede

Zeytinyağı (%30,1), sıvı yağ (%27,1) ve tereyağı (%26,8) neredeyse başa baş. Bu, Türk mutfağının tek bir yağa bağlı olmadığını gösteriyor: zeytinyağı sebze ve salatalarda, tereyağı hamur işi ve pilavda, sıvı yağ kızartma ve keklerde öne çıkıyor. Bir tarifte yağ türünü değiştirmek, o yemeğin karakterini değiştirir — zeytinyağlı dolmayı tereyağıyla yapmak farklı bir yemek üretir.

2. Un ve yumurta, tuzdan sonra en yaygın ikili

Un %44,4 ile ikinci sırada. Bunun nedeni arşivin büyük bölümünü hamur işi, kek, kurabiye ve börek tariflerinin oluşturması. Yumurta ise %36,6 ile hem tatlıda hem tuzluda köprü malzeme.

3. Kabartma tozu, sarımsaktan daha yaygın

İlginç bir bulgu: kabartma tozu (%21,1) sarımsağı (%18,2) geçiyor. Tatlı ve hamur işi ağırlıklı bir arşivde bu beklenebilir, ama Türk mutfağı denince akla önce sarımsak gelirken listede kabartma tozunun üstte olması, ev mutfağının ne kadar fırın odaklı olduğunu gösteriyor.

4. Ortalama bir tarif 9,8 malzeme içeriyor

11.946 tarifin ortalaması 9,8 malzeme. Yani tipik bir Türk ev yemeği on kalemin altında malzemeyle yapılıyor. Bu, "yöresel yemek = zahmetli" algısının aksine, çoğu tarifin mutfakta zaten bulunan temel malzemelerle çıktığını gösteriyor.

Mutfağınızda bunlar varsa yolun yarısındasınız

Listedeki ilk dokuz malzeme (tuz, un, yumurta, üç yağ, süt, toz şeker, karabiber) evinizde duruyorsa, arşivimizdeki tariflerin büyük kısmına yalnızca bir veya iki ek malzeme alarak başlayabilirsiniz. Ölçü karşılıkları için Mutfak Ölçü Çevirici sayfamızdaki bardak–kaşık–gram tablolarına bakabilirsiniz.

Yöntem

Analiz, 11.946 yayınlanmış tarifin malzeme listeleri üzerinde yapıldı. Her satırdan ölçü birimleri (su bardağı, yemek kaşığı, adet, gram vb.) ve miktarlar ayıklanarak çekirdek malzeme adı elde edildi; ardından malzeme başına kaç farklı tarifte geçtiği sayıldı. Aynı malzemenin bir tarifte birden çok kez geçmesi tek sayıldı. Oranlar toplam tarif sayısına bölünerek hesaplandı. Veri, arşiv büyüdükçe güncellenir.